تولید ناب و ساخت همزمان(JIT) در ایران معنی دارد؟
حذف ضایعات، کاهش موجودیها، بهبود کیفیت و توسعه منابع انسانی، مولفه هایی هستند که امروزه از آن تحت عنوان تولید ناب نام می برند. تولید ناب به ساخت همزمان بستگی دارد. ساخت همزمان یک روش سیستماتیک حرکت سریع و هموار مواد اولیه بواسطه منابع کارآمد یک کارخانه در واکنش به تقاضای بازار می باشد.
یک اصل مهم به ساخت همزمان، مدیریت مواد اولیه است که هدف اصلی آن حذف کلیه منابع ضایعات شامل موجودی های غیر ضروری و ته مانده های انبار می باشد. تولید ناب و ساخت همزمان(JIT) توسط شرکت تویوتا توسعه داده شده است. امروزه بسیاری از شرکت های آمریکایی فرآیند JIT را رعایت می کنند.
حال سوال اینجاست که وضعیت تولید و ساخت همزمان در ایران چگونه است؟
سیستم JIT مبتنی بر تولید ناب است. تولید ناب برای شرکت هایی که در بازار جهانی رقابت می کنند یک قاعده و معیار مورد پذیرش است. از آنجا که بسیاری از کالاهای ایرانی توان رقابت را با کالای مشابه در بازار جهانی را ندارد بنابراین مفهوم تولید ناب در ایران معنای خاصی ندارد. چرا که توجیه استفاده از JIT تولید انبوه می باشد که این مقوله در بسیار از محصولات ایرانی صدق نمی کند.
برای سیستم JIT تامین مواد اولیه و در دسترس بودن مواد اولیه یک شاخص بسیار مهم است. اما متاسفانه در این شرایط بسیار بحرانی همچون تحریم و نبود نقدینگی مناسب یک تولید کننده حتما در تامین مواد اولیه با مشکلات بسیار دست و پنجه نرم می کند.
استفاده از سیستم JIT مستلزم استفاده از تکنولوژی و تجهیزات مدرن است که از این منظر هم در ایران اشکالات بسیار جدی وارد است.
نویسنده وحید شکوهی
